رفتن به محتوای اصلی

سامانه آموزش معکوس

یکی از نگرش های جدید آموزش، آموزش معکوس (Flipped learning) می باشد. در این روش دریافت دانش در محیط خارج از فضای آموزشی و یا خارج از زمان کلاس صورت می گیرد، و بیشترین زمان فراگیران در فضای آموزشی صرف فهم، تحلیل، کاربرد و ارزشیابی می شود. این رویکرد بیشترین امکان و زمان را در اختیار آموزش دهنده ها و فراگیران قرار می دهد تا در قالب فعالیت ها و بحث های گروهی با دانش کسب شده خود، نسبت به استعدادها و توانایی های درونی خود، بیشترین خلاقیت و کاربرد را نشان دهند. برون ده این نگرش های آموزش افرادی با ذهنیت رشد یافته (Growth Mindset) می باشد.آموزش معکوس تنها یک روش نیست بلکه نگرشی نوین به انسان منطبق بر ویژگی ها و تواناییهای نسل امروزی بشری است، که می تواند زمینه خوبی را برای بالفعل کردن استعدادهای بالقوه هر شخص ایجاد کند و  زمینه ای برای اجرای انواع متدهای آموزش فعال در فضاهای آموزشی را فراهم می کند.

 

 

در این روش دو فضای آموزشی وجود دارد :   

الف) فضای انفرادی Individual Space

 

  •  فضای انفرادی به فضایی گفته می شود که در خارج از محیط و زمان آموزشی بوده و توسط خود فراگیر تعیین و مشخص  می گردد. این فضا به علت حق انتخاب توسط خود فراگیر بیشترین بازده و ارتباط را با فراگیر داشته و شوق و انگیزه یادگیری را بالا می برد.
  •  در فضای انفرادی فراگیران دانش مورد نیاز خود را از طریق منابع معرفی شده از طرف آموزش دهنده دریافت می کند. این منابع می تواند شامل ویدیوهای آموزشی تهیه شده توسط خود آموزش دهنده باشد یا اینکه به صورت کتاب، جزوه، فایل صوتی، محتوای الکترونیکی و... ارائه شود.
  •  در متدهای مختلف آموزش فعال که در قالب آموزش معکوس اجرا می شوند، راهبردهای متفاوتی برای ارائه دانش به فراگیران در فضای انفرادی طراحی و اجرا می شود.
  • در این روش ضرورتی ندارد که فراگیران داده ها را در زمان ارزشمند کلاس از اساتید در قالب یک سخنرانی  دریافت کنند بلکه این داده ها در فضای انفرادی در اختیار فراگیران قرار داده می شود. زیرا در ارائه زمان ارائه دانش ، فراگیران تنها شنونده و بیننده هستند و هیچ فعالیت خاصی را نمی توانند از خود نشان دهند. همچنین زمان کافی برای تحلیل داده ها و شروع بحث های تعاملی با آموزش دهنده یا سایر فراگیران را ندارند.
  • در این روش فراگیران می توانند محتوای ارائه شده از طرف آموزش دهنده را به عنوان یک منبع تحقیق در نظر گرفته و از سایر منابع در دسترس نیز برای گردآوری داده ها مطابق با مطالب بودجه بندی استفاده کنند.
  •  فضای انفرادی، قدمی برای آشنایی فراگیران با آموزش روش یادگیری است. (Self-Learning)
  •  در تولید محتوای آموزشی ، مد نظر قراردادن سطح علمی فراگیران از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردار می باشد.
  •  در این طرح وظیفه آموزش دهنده تنها آماده سازی محتوای آموزشی برای فضای انفرادی و شرایط کلاس برای اجرای بحث ها و انجام آزمایشات و هدایت و کنترل بحث ها از نظر علمی می باشد.
  •  در فضای انفرادی سرعت یادگیری در اختیار فراگیر می باشد و نسبت به استعداد فردی می تواند انعطاف پذیری لازم را داشته باشد.
  •  راگیر در فضای انفرادی زمان و امکان لازم را برای تامل روی دانش و شناسایی ابهامات خود دارد.
  •   هر فرد نسبت به ساختار ذهنی و شخصیتی، در زمان مشخصی از شبانه روز آمادگی دریافت دانش را دارد، لذا فراگیر می تواند صرفاً در آن زمان اقدام به دریافت دانش نماید.
  •  هر شخص به طور متوسط تا 20 سالگی به ازای هر یکسال از سن خود، فقط می تواند 1 دقیقه روی موضوع خاصی تمرکز نماید. و بعد از 20 سالگی حداکثر زمان مفید برای تمرکز روی موضوع 20 دقیقه است. و دیده می شود در کلاسهای سنتی آموزش دهنده به مدت 1 الی 5/1 ساعت فقط در حال ارائه دانش می باشد. که این عمل به خاطر ساختارها و تواناییهای ذهنی انسانها غیرعلمی و غیرمفید خواهد بود. ولی در فضای انفرادی مدت زمان استفاده از محتوای آموزشی جهت دریافت دانش در اختیار فراگیر می باشد.
 
ب) فضای گروهی Group Space :
 
  •  تحقق سطوح آموزشی در رده های بالایی طبقه بندی بلوم در فضای گروهی صورت می گیرد.
  •  به علت ارائه دانش در فضای انفرادی اکثر زمان آموزش در فضای کلاس یا آزمایشگاه ، صرف اجرای متدهای آموزش فعال در جهت حل مسائل و ابهامات توسط فراگیران با همیاری آموزش دهنده، می شود.
  •  فراگیران وقتی دانش مورد نیاز را در خارج از زمان با ارزش کلاس دریافت می کنند، با اتکاء به دانش مورد نظر، بحث های تعاملی سازنده ای بین فراگیران و آموزش دهنده شکل می گیرد.
  •  اجرای پروژه های علمی با اتکاء با دانش دریافتی در زمان با ارزش کلاس امکان پذیر خواهد شد.
  •  اکثریت بحث ها به صورت گروهی خواهد بود. و هر فرد با هر سطح از دانش اجازه بیان مطلب را خواهد داشت.
  •  فضای گروهی زمینه لازم برای یادگیری  اصول ارتباطات بین فردی و مشارکتی را در بین فراگیران فراهم می کند.
  •  فضای گروهی، باعث بالا بردن سطح احترام به نظرات دیگران و قبول تفاوتهای فردی می شود.
  •  فضای گروهی باعث دوری از تنش های آزار دهنده بین فراگیر و آموزش دهنده در زمان ارائه دانش به صورت سخنرانی می شود.
  •  هر آموزش دهنده ای می تواند از استعدادهای بالقوه خود در ارائه عملی مطالب و بحث روی مسائل کاربردی، استفاده لازم را داشته باشد.
  •  فضای گروهی زمینه ای برای آموزش مفهومی مطالب، کاربرد و تحلیل مطالب را به وجود می آورد.
  • در فضای گروهی، به دلیل وجود زمان کافی و دانش فراگیران، آموزش دهنده می تواند انواعی از متدهای آموزش فعال را که در سیستم آموزش معکوس قابل اجرا است را، به کار گیرد.
  •  در فضای گروهی فراگیران می توانند استعدادهای بالقوه خود را شناسایی کرده و در بهبود فرایند آموزشی خود از آن بهره بگیرند.
  •  فضای گروهی، فراگیران را از انبارهای غیر فعال دانش به سوی کاربرهای فعال و رشد دهنده هدایت می کند.
  
 اهداف کلی روش آموزش معکوس در مجتمع آموزشی طرح نو:
  • بالا بردن روحیه جستجوگری در دانش آموزان
  • کاهش اتکاء دانش آموزان از نظر منبع داده و دانش به معلم
  • آموزش روش یادگیری به دانش آموزان
  • سوق دادن بخشی از مراحل آموزشی به خارج از زمان مدرسه و جریان سازی آن در مراحل روزانه زندگی
  • هدفمند کردن بخشی از اوقات فراغت دانش آموزان در خارج از مدرسه
  • آشنایی دانش آموزان با برنامه ریزی در دوران تحصیلی و زندگی روزانه
  • بالا بردن حس پرسشگری در دانش آموزان
  • تبدیل کلاس به محلی برای حل مسئله و رفع ابهامات
  • دوری از کلاسهای یک سویه بین معلم و دانش آموز ، و افزایش گفتگوهای علمی بین دانش آموزان با یکدیگر
  •  بالا بردن روحیه کار گروهی و قبول نظرات دیگران و احترام به آنها در بحث های گروهی
  •  امکان و لزوم  فکر کردن درباره نظرات دیگران
  • دوری از تنش های آزار دهنده بین معلم و دانش آموز
  • ایجاد زمینه ای برای آموزش مفهومی مطالب
  • آشنایی دانش آموزان و کادر اجرایی با سیستم خودارزیابی و خوداصلاحی
  •  قدرت خودارزشیابی و خود اصلاحی توسط ارکان سیستم آموزشی
  • بهبود تعاملات و ارتباطات بین فردی در جهت رشد فکری همنوعان
  • شناسایی و به کارگیری بهینه از استعدادهای بالقوه هر فرد و ظهور خلاقیت در نسل آموزش دیده
  • شکوفایی انسانهایی با ذهنیت رشد یافته در جامعه بشری
 در مجتمع آموزشی طرح نو ، از سال 1392 برای تدریس دروس علوم پایه هفتم، هشتم، نهم و از سال جاری (1396) برای تدریس زیست دهم، از روش آموزش معکوس استفاده می شود. و نتایج چشمگیری در بررسی نتایج مربوط به میزان یادگیری دانش آموزان در سطوح مختلف و افزایش انگیزه آنها برای شرکت فعال در فرایند آموزش بدست آمده است.
 
همه موارد فوق الذکر قابل دسترس خواهد بود به شرطی که :
 
1) باور داشته باشیم که سیستم آموزشی ما نیازمند تغییر است. این سیستم آموزشی که به طور باور نکردنی در طول 100 سال گذشته در حال تکرار می باشد دیگر جوابگوی نیازهای امروز بشر نیست.

2) تصمیم بگیریم که باید تغییر کنیم تغییر در نگرش و عمل، و این تغییر را باید از خودمان شروع کنیم تا بتوانیم شاهد تغییرهای سازنده ای در جامعه بشری خود باشیم و جامعه ای رو به رشد را محقق کنیم.

آشنایی با سایر امکانات مجتمع آموزشی طرح نو